Vervlogen tijden | Semsstraatkerk, de oudste kerk in Stadskanaal

Stadskanaal

In de populaire rubriek Vervlogen tijden neemt Jaap Meijering u deze keer mee naar de oudste kerk in Stadskanaal, de Semsstraatkerk.

door Jaap Meijering

Een ansichtkaart uit 1902 verzonden door G. Koning (geschreven voorzijde) en aan de achterzijde (niet zichtbaar) afgestempeld in de postwagen van de paardentram op 1 januari 1903! Nadat in 1765 de stad Groningen begonnen was met het graven van het Stads-Kanaal, werden bij de Pekelderweg in 1787 aan het kanaal de eerste twaalf huizen gebouwd. Steeds meer woningen en winkeltjes kwamen langs het lange lint tot stand. Om op zondag de dag des Heeren te kunnen beleven moesten gezinnen lopend naar de kerk in Wildervank of Pekela. In 1829 gaf Koning Willem I toestemming om een Hervormde Gemeente in Stadskanaal te stichten, benoemde hij (als Koning) de kerkvoogden en notabelen en stelde hij 4000 gulden beschikbaar. Op zondag 31 oktober 1830 vond de plechtige inwijding plaats. De eerste predikant Jan Swaagman (later Sonius Swaagman) werd in 1831 beroepen. Hij was het die een vrijzinnige koers aanhield en de gemeente in de beginperiode tot grote bloei bracht. Die bloei binnen deze kerk (nu Semsstraatkerk genoemd) hield aan tot rond 1834 toen verschillende gelovigen een meer orthodoxe manier voorstonden. Dit resulteerde in de oprichting van de gereformeerde kerk, de huidige Poststraatkerk. Maar de hervormde gemeente hield stand. Het zou tot 1850 duren voordat de klokkentoren voor de kerk werd gebouwd. Tevens werd hiermee een vooringang verkregen. Tot die tijd werd namelijk gebruik gemaakt van een zij ingang aan de Noordzijde van de kerk. In 1866 werd het uurwerk boven in de toren geplaatst dat werd geschonken door de stad Groningen. Het orgel uit 1920 werd in 1963 volledig gerestaureerd. In 1926 kwam achter de kerk het verenigingsgebouw Ons Huis tot stand.Op de foto uit 1902 de hervormde kerk met daarnaast de zogeheten 'leerkamer' waar onder meer catechisatielessen werden gegeven en waar de zondagsschool werd gehouden. Voor de leerkamer de oude pastorie met een dakkapel. Het gebouw naast de pastorie (tussen de bomen) was de grote borg waar notaris M.A. Vroom woonde. Langs het wandelpad vlak achter de bomenrij is nog de brede sloot zichtbaar, waarover men via een dam of houten bruggetjes zowel kerk als de borg bereikte. In 1920 werd de oude pastorie afgebroken en vervangen door een nieuwe. Verschillende voorgangers hebben hier gewoond. Eén van de bekendste na de laatste oorlog was wel ds. Van Hoogstraten. Deze ging in 1962 met emeritaat. De woning behoort nu niet meer tot de kerk. Daarnaast werden twee nieuwe herenhuizen gebouwd. Waar destijds notaris Vroom woonde, is nu autoschadebedrijf Keizer gevestigd. Om het mogelijk te maken naast de kerkdiensten ook andere activiteiten te kunnen houden werd in 2014 de Stichting Vrienden Semsstraatkerk opgericht. De kerk is inmiddels omgebouwd tot een multifunctioneel ontmoetingscentrum met vlakke vloertheater. Geschikt voor verschillende activiteiten als concerten, lezingen, exposities en trouwlocatie.  

Auteur

Paul Abrahams