Vervlogen tijden | In het zeel langs het Ruiten-A-kanaal

ter apel

Het is bijna zomer en in het kanaal door Ter Apel begint dezer dagen de pleziervaart weer op gang te komen.

door Rienhart Wolf

Met gerieflijke motorjachten die van alle gemakken zijn voorzien, doorkruisen de vaargasten vanuit alle windstreken de kanalen die ooit de levensaders van Zuidoost Groningen vormden. Waarschijnlijk weinigen van hen weten dat ooit een heel ander soort scheepvaart hoogtij vierde in dit gebied. Scheepsjagers We hebben het dan over de scheepsjagers die –bij gebrek aan een motor- hun schip met lading op windkracht, en bij gebrek aan wind, met een paard door de kanalen trokken. Het betrof dan meestal de turfvaart maar ook aardappelschuiten werden met het paard getrokken. De armsten onder de scheepsjagers die zich geen paard konden veroorloven, trokken zelf het schip. Meestal (maar niet altijd) was het de man die dan het schip trok, voorovergebogen met langzame tred over het met paardevijgen bezaaide zanderige jaagpad. De scheepsjagers was een ruig volkje waar drankmisbruik en onderlinge nijd nogal eens oplaaide. Om deze misstanden enigszins in te tomen en de scheepsjagerij te reguleren werd in 1903 de scheepsjagerspenning ingevoerd, een soort genummerd keurmerk dat op naam van de scheepsjager was gesteld. Het register bestaat nog steeds. In het zeel Rondom het bovenlichaam, net onder de schouders zat een “zeel”, een brede lederen band die op zijn beurt weer aan een lijn vast zat die aan de mast van het schip was bevestigd. Zo ook trekt hier op deze foto de scheepsjager zijn met turf beladen schuit door de bocht in het Ruiten-A-kanaal, op weg naar de Ter Apeler sluis. Op de achtersteven een vrouwfiguur die het roer bedient, om te zorgen dat het schip niet in de wal getrokken wordt. Wellicht zitten onder het afdak van het zeil (als bescherming tegen zon en regen) nog enkele kinderen ? De romantisch aandoende foto laat niet de bittere armoede zien die onder het plaatje schuilgaat. Fotos van Lunow gevraagd Desalniettemin heeft fotograaf Lunow hier omstreeks 1925 een juweeltje van een foto gemaakt, zoals hij er vele in en rondom Ter Apel heeft gemaakt. Het glasnegatief van deze foto is gebruikt voor één van de meest verkochte ansichtkaarten uit de regio, vaak uitgegeven door de firma Negen. Van Lunow zoeken we nog oude portretfoto’s ten behoeve van een nog uit te brengen fotoboek. Heeft u nog dergelijke foto’s, dan heel graag een berichtje naar redaktie@oudterapel.nl  

Auteur

Paul Abrahams