Rubriek | Vervlogen tijden over de Stoomtramweg-Maatschappij Oostelijk Groningen

ter apel

De Stoomtramweg-Maatschappij Oostelijk Groningen (OG) was een maatschappij voor vervoer van personen en goederen in het gebied tussen Ter Apel en Delfzijl van 1915 tot 1948.

door Rienhart Wolf

Als eerste wordt in 1915 het traject Ter Apel-Winschoten aangelegd, na de Eerste Wereldoorlog in 1919 volgt het deel Winschoten-Delfzijl. Enkele jaren daarna wordt het vervoer per stoomtram erg populair, maar door de sterk gestegen kosten door de Eerste Wereldoorlog is het vervoer nooit winstgevend geworden. Na 1924 gaat het bergafwaarts. Door de ligging van de lijnen, op enkelspoor langs de kant van de weg, kunnen nooit hoge snelheden worden ontwikkeld, zodat de sukkelende OG-tram de bijnaam Ôl Graitje (Ouwe Grietje) krijgt. De EDS (Eerste Drentsche Stoomtramweg-Maatschappij) legde in 1907 de lijn Emmer-Compascuum-Ter Apel aan. De EDS fuseert in 1936 met de DSM (Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij). Ter Apel zou op den duur uitgroeien tot een heus knooppunt voor spoor- en tramwegen. Regionaal tramnetwerk In 1925 werd er een verbinding gelegd tussen de tramlijnen van de DSM en OG, zodat er een netwerk ontstond dat zich uitstrekte van Zwolle tot aan Delfzijl. Ter Apel zou als knooppunt nog verder uitgroeien doordat de Groningsch-Drentsche Spoorweg-Maatschappij Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens (STAR) er in 1924 een spoorwegstation opende. In de Tweede Wereldoorlog worden veel bussen door de Duitse bezetters gevorderd. Daardoor beleeft het personenvervoer per tram en met name de OG nog een onverwachte opbloei in 1943. Dit succes was maar tijdelijk want na de bevrijding in 1948 worden de diensten van de OG gestaakt. Prachtig gelegen brede fietspaden Doordat op een groot deel van het traject de tramrails pal naast de hoofdweg lagen, kwam er toen dus een soort parallelstrook vrij. Daarvan is nu het grootste deel in gebruik als een riant en fraai gelegen fietspad, veilig achter een bomenrij afgeschermd van het autoverkeer. Het is een blijvende en aangename herinnering aan Ôl Graitje. Op de foto is het OG station te zien halverwege de 30-er jaren. Rechtsachter de tram met enkele personen en goederenwagons. De letters op de gevel zijn er door de fotograaf op een wat onbeholpen wijze in geschreven, maar de wat oude Ter Apelers herinneren zich dat in de stenen letters van de gevel ook een fout stond: Croningen in plaats van Groningen. Van het gebouw - dat stond tussen de Oude Weg en de Stationsstraat - is niets meer terug te vinden.    

Auteur

Paul Abrahams