Hemd van het lijf met Klaas Withaar uit Kopstukken

KOPSTUKKEN

Medewerker Rie Strikken van de leukste krant in de regio vraagt elke week een inwoner van de Kanaalstreek en Westerwolde het hemd van het lijf.

door Rie Strikken

In aflevering 42 is het de beurt aan Klaas Withaar uit Kopstukken.

Wanneer ben je geboren?

Op 30 november 1954. In het katholieke ziekenhuis in Groningen.

December betekent topdrukte voor organist-dirigent Klaas Withaar. Na een dag privé-les aan leerlingen, het spelen van een katholieke mis, gevolgd door koorrepetitie en aansluitend daaraan een vergadering, draait de bijna immer gelijkmatige man zijn hand niet om voor een interview om 22.30 uur. Gelukkig is uw verslaggever een avondmens.

Maar liefst vier grote kerstprojecten staan op het programma. Het eerste concert is op 8 december in de katholieke kerk van Musselkanaal. In die sfeervolle kerk, die dan al mooi in kerststemming versierd is, zingen twee van zijn koren met solist Hermien Cats (sopraan, bekend van t.v., zong met Jan Vayne). Bert van Cimmenaede speelt orgel en piano en zoon Tekke Withaar speelt eveneens piano. De derde generatie Withaar treedt in de voetsporen van zijn vader, zoals Klaas dat vroeger deed bij zijn vader.

Drie generaties musici

“Wij waren met drie kinderen, ik heb een oudere broer en zus. We woonden in Stadskanaal, naast muziekhuis Leo. Van daaruit zijn we naar Nieuw-Buinen verhuisd, rond 1960 gingen we naar Musselkanaal. Mijn moeder was baptist, pa hervormd, maar dat is nooit een probleem geweest.

Na de ULO studeerde ik aan het conservatorium van Zwolle orgel en bijvak piano. Koordirectie heb ik van Harry Camstra en Jos Leusink gehad. Pa was organist in diverse kerken in de Kanaalstreek. Hij was veertig jaar lang verbonden aan de Semsstraatkerk in Stadskanaal-Noord.

In de winter van 1957, of 1958, zo precies weet ik dat niet meer, moest hij op Eerste Kerstdag om 07.30 uur de dienst begeleiden. Het vroor dat het kraakte en pa zijn kevertje wou niet starten. In de schuur hadden we nog een oude Solex, die deed het altijd! Bij pa achter op de Solex ging het van Nieuw-Buinen naar Stadskanaal-Noord! Mijn oudere broer moest mee op de fiets, met zus Lenie achterop. Aangekomen in de Semsstraatkerk waren we natuurlijk vernikkeld van de kou. Gelukkig stond er in het gemeenschapsgebouw een enorme kachel, waar naast ik me rillend kon warmen. Terwijl mijn vader aan het inspelen was, stak de koster in de kerstboom échte kaarsjes aan. Dat kun je je nu toch niet meer voorstellen. Man, de hele boel had wel kunnen opfikken! Hoe had je je moeten redden? Door zo’n mooi gebrandschilderd raam in te slaan en naar buiten te springen?”

Een bulderende lach vult de ruimte. “Tegen de tijd dat we goed en wel opgewarmd waren, gingen we de kou weer in: pa moest in een andere kerk de volgende dienst spelen om 09.30 uur!

Ach ja, de Semsstraatkerk … daar heb ik heel wat uurtjes doorgebracht,” vervolgt Withaar mijmerend. “Toen ik op het conservatorium zat kon ik daar net zo vaak oefenen als ik wou. Ik ben afgestudeerd als uitvoerend musicus.

Antoniusparochie

Op 23 mei 1976 kwam ik in dienst bij de Antoniusparochie in Musselkanaal. Ik ben er nog steeds organist en begeleid drie koren. Verder heb ik nog koren in Winschoten, Uithuizermeeden en in Musselkanaal.

Met vocaal ensemble Chaverim heb ik heel wat muzikale reizen gemaakt. We waren in Leipzig, Trier, Keulen, Norwich en Cambridge. Met Chaverim deden we ook het Dopperproject, genoemd naar de Kanaalster componist die door voormalig muziekschooldirecteur Joop Stam aan de vergetelheid is ontrukt en nu de aandacht krijgt die hij verdient. Bij gelegenheid van 400 jaar Semslinie en 250 jaar bestaan van Stadskanaal hebben we met Chaverim en orkest zijn requiem uitgevoerd.

Het jaar daarop, in 2016, zijn we naar begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam geweest. Daar ligt Cornelis Dopper begraven. In het kader van 'ode aan de dode' faciliteert de begraafplaats private initiatieven om op Zorgvlied begraven cultuurdragers te eren en te herdenken. We hebben daar met een zware delegatie zijn requiem nogmaals uitgevoerd en het graf bezocht. Joop Stam was erbij en een aantal nazaten van Dopper. Het was indrukwekkend!”

Margriet

In Chaverim zingt ook Margriet. Klaas: “Wij kennen elkaar al heel lang, al járen. Van zangkoren onder andere en zij verving mij wel eens op het orgel. Onze beide huwelijken waren gestrand. In 2009 sloeg de vonk over. We zijn alweer zes jaar heel gelukkig getrouwd. Met mijn beide jongens heb ik een goed contact. Vincent heeft zes jaar bij ons in gewoond. Hij heeft van alles gedaan, hij was straatmaker en heeft op de bruine vloot gevaren. Sinds een paar jaar runt hij hier in Kopstukken een hoveniersbedrijf. Zeer succesvol, mag ik wel zeggen. Zo dicht bij de grens had hij een klant in Duitsland en via mond tot mond reclame heeft hij daar heel wat opdrachten gekregen.

Tekke is musicus, net als ik, en wij doen heel veel samen op dat gebied. Hij helpt mij met mijn koren, maar hij timmert ook leuk aan de weg met de coverband Betstay en als helft van het duo Tekke en Lucia. Hij is meer een entertainer dan ik. Ik heb bewondering voor hoe hij het publiek kan bespelen, dat zou niks voor mij zijn.

Alhoewel ik onbedoeld wel eens entertainer ben geweest. Jaren geleden gaf ik met een mannenkoor een concert in de Noorderkerk in Groningen. In het vuur van het gevecht, terwijl ik daar met de armen druk stond te dirigeren, mijn hele lijf meedeed, knapte opeens de achterkant van mien hupzelen (Gronings voor bretels). Het elastiek zwiepte over mijn schouders naar voren en klapte tegen mijn borst. De voorste rij zangers schoot in een onbedaarlijke lach, van de middelste rij de helft, de andere helft had er niks van meegekregen en zong door, de laatste rij had helemaal niks gemerkt en zong onverstoorbaar door. Wij stonden gelukkig op een soort galerij, dus het kerkvolk heeft er niks van meegekregen. Maar reken maar dat ik sindsdien voor ieder concert mijn bretels check, dubbelcheck en nog eens check!

Welke muziek vind je zelf het mooist?

“Ik hou van heel veel muziek, maar als ik echt moet kiezen, dan zeg ik de romantische muziek, zowel om te spelen als ook om naar te luisteren. En de Engelse koormuziek, die vind ik zó prachtig. Nou moet ik zeggen dat ik de laatste tijd de muziek van Baltische en Scandinavische componisten heel erg ga waarderen. Onlangs waren Margriet en ik in Zwolle bij een fantastische uitvoering van het 'Lux Aeterna' van de Deens-Amerikaanse componist Morten Lauridsen. Deze componist leeft nog, is van 1943. Met Chaverim zingen we van hem op 22 en 23 december delen. Jij houdt van Engelse koormuziek? Nou, dan vind je dit ook mooi hoor!”

Hobby’s

“Of ik hobby’s heb?” Klaas kijkt me lang en indringend aan alsof ik Latijn spreek en herhaalt lijzig: “hobby’s? … Hobby’s. Ja… Ja…jaha … eigenlijk niet… nou ja” zegt hij bedachtzaam, “vogeltjes misschien.”

Heb je een volière dan? “Nee, dat niet, maar ik kan geweldig genieten van de vogels die ik buiten in de tuin zie dartelen … en hoor zingen!”

Klaas Withaar ademt, luistert en hoort, kortom: leeft muziek.

De agenda van Klaas Withaar: 8 december Musselkanaal diverse koren, solisten, instrumentalisten; 15 december Groothuysen (Duitsland) mannenkoor Crescendo; 16 december r.k. kerk Zandberg diverse koren en Veenkoloniaal Symfonie Orkest; 22 december kloosterkerk Ter Apel Chaverim; 23 december dorpskerk Gieten Chaverim.

Naschrift: voor zijn verjaardag, op 30 november jongstleden, kreeg hij een prachtig vogelhuis, of beter gezegd een vogelvilla. Vanuit een prominente plek in de riante tuin zal dit vogelhuis ongetwijfeld heel veel van Klaas Withaar zijn favoriete zangers lokken. “Enne … als ik er tijd voor heb is tuinieren toch ook wel een hobby van me…”


Auteur

paul.abrahams