Jatrie terug in thuishaven

Zoals bekend is vorig jaar mei de Bronsmotor van de steilsteven Jatrie ontploft: total loss.

De vrijwilligers van de stichting Jatrie, de Jatrieanen, zijn direct aan de slag gegaan met het zoeken naar een vervanger. Publiciteit via regionale en provinciale bladen leverde meerdere aanbiedingen waarvan uiteindelijk twee als serieus konden worden beoordeeld: een Berkelmotor van het scheepvaartmuseum Groningen en wederom een Brons van een particulier. De keuze was niet moeilijk. In de Jatrie hoort een Brons en daarbij kwam dat er nieuwe onderdelen gemaakt zouden moeten worden voor de Berkel: een dure grap.

Voor de aankoop en de inbouw van deze Brons was medio 2019 geen geld in kas. Een aantal werkzaamheden zouden met eigen vrijwilligers uitgevoerd kunnen worden maar voor de inbouw moest het schip wel in dok bij een bedrijf: Droogdok Groningen. Bij dit bedrijf, gespecialiseerd in historische schepen, was de Jatrie in 2014 al voorzien van een nieuw onderwaterschip. Fondswerving kwam langzaam op gang en medio april dit jaar had de stichting voldoende toezeggingen binnen om het licht op groen te zetten. Op 13 mei werd de Jatrie naar Groningen gesleept. Halverwege, in Veendam, werd de oude Brons uit de machinekamer getakeld en de opvolger, provisorisch, in het ruim geplaatst.

Bij Droogdok Groningen kreeg het onderwaterschip alvast de zeven-jaarlijkse inspectie en onderhoudsbeurt. De inbouw van de vervangende Bronsmotor had nogal wat voeten in de aarde. Omdat de vervanger kleiner en lichter is dan de voorganger moesten er een aantal aanvullende werkzaamheden uitgevoerd worden: aanpassing van de fundering, uitlijnen van de motor op de bestaande keerkoppeling en het construeren van een speciale tussenflens tussen de krukas en de keerkoppeling: extra werk uit te voeren door specialisten. Tijdens het testen bleek ook nog, na lang speurwerk, een van de cilinders te lekken. De pakkingen waren verrot. Demontage was nodig, in eigen beheer zijn de pakkingen nagemaakt en is de motor weer in elkaar gezet. Dat bleek de oplossing.

Omdat de vervanger enkele tonnen lichter is dan de voorganger moest het gewichtsverlies gecompenseerd worden met extra ballast. Tijdelijk zijn er mobiele ballasttanks aangeschaft waardoor het schip meer diepgang heeft gekregen. Op termijn is het de bedoeling dat deze tanks vervangen worden door de aanschaf van speciale ballast die tussen de spanten aangebracht kan worden. Zonder deze extra ballast ligt het schip te hoog in het water en pakt de schroef te weinig water. Te weinig voortstuwing en remvermogen is dan het gevolg.

De Jatrieanen vaarden in twee dagen terug naar de thuishaven in Stadskanaal. In de loop van vrijdag 25 september arriveerde het schip bij de Hoofdkade. De gemeente heeft inmiddels een vaste afmeerplek bij de Eurobrug toegewezen. De komende tijd moeten er nog veel werkzaamheden uitgevoerd worden zoals het schoonmaken en inrichten van de machinekamer en het ruim. Verder wil de stichting nieuwe fondsen aanboren om het uiteindelijke doel te kunnen realiseren want door de vervanging van de motor is de kas inmiddels leeg. Het doel is de Jatrie in te richten als museaal schip waarin de Veenkoloniale geschiedenis van de scheepsbouw en de scheepvaart te zien is. Uiteraard wil de stichting het schip op locatie kunnen varen zodat niet alleen inwoners van Stadskanaal er kennis mee kunnen maken. De stichting Jatrie heeft inmiddels ook de snikke Dieverdoatsie in beheer. Er zijn inmiddels vergevorderde plannen om volgend jaar met meer zogenaamde erfgoed-organisaties te gaan samenwerken en op die wijze het aanbod van toeristische activiteiten in deze regio te versterken.