Hans Banus blikt terug (15)

STADSKANAAL Duizenden inwoners van Stadskanaal hebben zich op 13 maart 1985 verzameld in het centrum van Stadskanaal. Niemand minder dan Evert van Benthem - hij heeft op 21 februari de Elfstedentocht gewonnen - wordt gehuldigd.

De schaatser - een jaar later wint hij wederom de Tocht der Tochten - is uitgenodigd door de plaatselijke winkeliersvereniging en wordt samen met zijn echtgenote rondgereden in een sportwagen. Achter het stuur zit Jan Jager, naast hem heeft Chris Westen plaats genomen.

"Jong en oud had zich verzameld", herinnert Hans Banus zich nog. "Van scholieren tot huisvrouwen. Alleen maar kijken en zwaaien, gelukkig geen irritante telefoontjes zoals vandaag de dag."

Opdracht van de NAM

De voormalige fotograaf van deze krant was persoonlijk aanwezig in Friesland. "Op verzoek van de NAM moest ik foto's maken van een aantal medewerkers die mee mochten doen. Een dag van tevoren was ik aanwezig in Leeuwarden. Ik heb in een slaapzak overnacht in de auto en bij het krieken van de dag stond ik in de enorme hal waar alle schaatsers zich moesten verzamelen, voordat ze naar het ijs renden om de schaatsen onder te binden."

Overmand door emoties

"Ik had geen officiële perskaart voor de Elfstedentocht, maar het lukte toch om binnen te komen. Nee, dat lukt je vandaag de dag niet meer. Eénmaal binnen werd ik overmand door emoties. Net zoals heel veel andere mensen. Die sfeer is bijna niet te beschrijven, als je er niet bij bent geweest. Ik heb later ook mensen gesproken die voor de televisie zaten te huilen.

Het lukte me ondanks de chaotische taferelen in de hal zelfs nog om de medewerkers van de NAM te fotograferen voor de start. Ik had alleen een lijstje met startnummers gekregen. Ik ben zelfs nog met de meute schaatsers mee gerend naar het ijs."

"Daarna ben ik in de auto gestapt om onderweg foto's te maken. Ik had twee Friese jongens onderweg gevraagd om mee te rijden. Zij wisten de route en er was nog geen navigatiesysteem. Ik heb op verschillende plaatsen foto's gemaakt, Franeker, Sneek, Joure noem maar op. Ik was te laat terug voor de finish en ik heb Van Benthem niet als eerste schaatser de eindstreep op de Bonkevaart in Leeuwarden zien passeren. Gelukkig heb ik enkele weken later wel een foto van deze topsporter kunnen maken in mijn woonplaats."

Bert Kruit

"Ik heb tijdens de Elfstedentocht heel wat foto's gemaakt. Nee, de medewerkers van de NAM heb ik jammer genoeg niet meer gezien, maar wel Bert Kruit uit Gasselternijveenschemond. Hij zwaaide naar me toen ik op een brug foto's stond te maken. Eén van mijn foto's hangt nog in een kroeg ergens in Friesland."

Paul Abrahams