Vervlogen tijden over de Franse school

STADSKANAAL - De eerste M.U.L.O. school - in de volksmond 'Franse school' genoemd - werd in Stadskanaal in de gemeente Wildervank in 1880 (later H.J. Kniggestraat 102) in gebruik genomen.

door Jaap Meijering

Leerlingen die de lagere school hadden doorlopen konden zich op deze school bekwamen in schrijven, rekenen, boekhouden, aardrijkskunde en geschiedenis en een vreemde taal. Meestal Frans, hetgeen in die tijd een chique taal was, maar ook Duits en Engels. Doordat er schoolgeld diende te worden betaald was deze vorm van onderwijs niet voor alle kinderen weggelegd.

Op de foto zien we deze oude M.U.L.O. school met daarvoor het schoolplein, zoals dat er in 1909 uitzag. Links op het voetpad staat het toenmalige hoofd C. de Jong met meneer Zijl. Een koddig kereltje met een sikje, zo sprak de Knoalster schrijver A.M.J.Deelman. Het was een 2-klassige school. Leerkrachten werden aangesproken met meneer. Zoon Kees de Jong staat - in zwart pak - rechts tegen het hek in de tuin van zijn ouderlijk huis. Het schoolhoofd woonde toen namelijk rechts van de school, waarvan nog slechts een deel - rechts op de foto - zichtbaar is.

Meneer Hulshof was leraar Duits. Hij had een Duits M.O. akte en had veel belangstelling voor planten. Dan 'struunde' hij op van der Tuuk's kerkhof (Uniken's kerkhof). Ook Lina de dochter van notaris Vroom was hier leerkracht. De jongens kwamen met een ransel (een soort rugzak) op de rug naar school. In die rugzakken zaten boeken en schriften en de middagboterham. Deze werd tussen de middag op school genuttigd maar soms ook bij bevriende mensen in de buurt of in een café, met een glas melk of een 'kogelflesje'.

De meisjes hadden vaak een schoon schort in de tas en brei- of ander handwerk. Dit hoorde allemaal bij de uitrusting van deze 'Franse biggen'. De leerlingen werden via de Franse school klaargestoomd voor HBS, kweekschool of de zogeheten normaalschool in Stadskanaal aan de Menistenlaan. Ze zaten er eigenlijk net tussen in. Tussen 'zwien en big' dus.

Leerlingen van de Franse school waren onder meer Geert Spitzen (ook bekend als Geert Teis Pzn.) en zijn broers en zussen, de kinderen van burgemeester Reijnders van gemeente Onstwedde, dr. Alting-Mees, dr. Sluis, Rudolf de Haas en Rudolf Nitzsche, landbouwers Wolters en Kruit van 2e Dwarsdiep en Roelof Wichers uit Gasselternijveen. Kinderen van T.E. Oosterwijk en Meursing uit Nieuw-Buinen. Maar ook Aly Verwer en jongens van Tempel van de koffiebranderij.

Links naast de Franse school de borg waar ook HogenEsch destijds woonde. Zijn dochter vrijde (rond 1905!) met meneer Hulshof.

In 1917 werd op de plaats van de Franse school en woning een nieuwe M.U.L.O. (Meer Uitgebreid Lager Onderwijs) gebouwd. De woning van het schoolhoofd werd nu links van de nieuwe school gebouwd. Respectievelijk de leraren Nagtegaal, Doornbosch, Henkel, Meijer en Datema zwaaiden er de scepter. De school werd in augustus 1967 opgeheven en ging verder als M.A.V.O. school (Midelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs) aan de Engelandlaan.

Het oude schoolgebouw is nog kort voor andere doeleinden gebruikt. Daarna is het afgebroken. De familie Lourens, de huidige bewoners van het huis van het schoolhoofd, legden op de plaats van het oude schoolgebouw aan de Kniggestraat een prachtige siertuin aan.

U wilt reageren op het artikel van Jaap Mejering? Bel 0599-613985 of stuur een mail naar meijeringjl@planet.nl