Vervlogen tijden ... | over een ansichtkaart met pelmolen en een aardappelmeelfabriek

STADSKANAAL - Deze keer vertelt Jaap Meijering in de rubriek Vervlogen tijden over een ansichtkaart met pelmolen en een aardappelmeelfabriek. Het plaatje is gemaakt in 1904.

door Jaap Meijering

De foto is genomen vanaf Stadskanaal richting Gasselternijvenschemond. Rechts de pelmolen gebouwd in 1848 door F.J.Doornbosch en E.Wiertsema. Daarvoor zien we pijp en gebouwen van de stoom-meelfabriek die gezamenlijk met de molen vanaf rond 1900 werd gerund door de Fa. Onnes en Doornbosch. In 1915 werd deze molen overgenomen door de Fa. Wed. Kuipers en Zn.* Door drie van haar zonen werd het bedrijf voortgezet. Ato Pieter die voor het bedrijf aan de Gasselterstraat woonde, hield de administratie bij. Iedere dinsdag bezocht hij de korenbeurs in Groningen. Het kantoorpand (nu Gasselterstraat 9) is zichtbaar midden op de foto. Harmannus Kuipers woonde aan de landzijde aan het Stadskanaal vlak voor de molen (nu Semskade 104). Hij zorgde voor het transport af- en aanvoer. Mans was dan ook altijd, met zijn wagen en twee paarden ervoor, bij de weg. Iedere avond bracht hij zijn beide Belgen naar het sportveld (nu sportveld Noord) zodat ze daar konden grazen. Gerrit Kuipers tenslotte was de technische man die de molen en het bedrijf draaiende hield. Reeds in 1915 werd de molen voorzien van een elektrische aandrijving. Mede hierdoor werd de molen door de jaren heen steeds minder gebruikt op windkracht en raakte deze geleidelijk in verval. In 1938 werd het bovenste deel afgebroken. In 1951 werd het bedrijf verkocht aan graanhandel O. Mulder. Rond 1960 vestigde G.Tjapkes in de panden de trieur- en machinefabriek v/h Lent. Vervolgens werd het bedrijf voortgezet door machinefabriek Hamster. Tijdens de novemberstorm van 1972 werd de onderbouw van de molen zo beschadigd dat deze door Hamster werd afgebroken voor de uitbreiding van hun bedrijf. Nu heeft Hardenberg Trucks zich in de panden gevestigd. Over de mond het kleine bruggetje waarnaast de jeugd van toen keurig poseerde voor de lens van de fotograaf. De ansichtkaart werd uitgegeven door de bekende firma Eerelman en in dit geval was de afzender G. Noordhoek. Links achter de schooljeugd is het spoordok nog niet gegraven. Dit vond plaats in 1908. Linksachter op de foto aardappelmeel en dextrinefabriek Nijverheid. Deze werd in 1878 opgericht door een aantal landbouwers, verveners en andere ondernemers uit Stadskanaal. Onder meer G. Kniphorst die woonde in de villa voor de Stationsbrug. In 1886 en 1891 werd de fabriek door brand verwoest en beide keren weer herbouwd. In 1906 werd G. Kniphorst directeur van de fabriek en kreeg hij een rechtstreekse telefoonaansluiting. Maar ook in 1906 floreerde de fabriek niet goed en werden de laatste aardappelen vermalen. Een zekere Boezeman heeft er daarna tot de volgende fatale brand in 1915 dextrine gefabriceerd. Mede door de inmiddels aangelegde N.O.L.S. spoorlijn en het spoordok werd door B. Luttmer in 1916 een nieuwe aardappelwalsmeelfabriek met drogerij opgestart onder de naam De Toekomst en een grote aardappelmeeldrogerij van Fa. Luttmer en Zwartsenberg. Nadat ook dit laatste bedrijf in 1923 geheel afbrandde en ook de walsmeelfabriek grote schade opliep, kocht in 1926 Kunstmesthandel v/h Hardenberg en Zwartsenberg het gehele complex en plaatsten hier hun kunstmestloodsen. Daarna nam de Agrarische Unie het bedrijf over en is nu op deze plaats het bedrijf Stopaq gevestigd, voorheen Frans Nooren. *De fam.Kuipers had in Stadskanaal reeds een korenmolen die aan de Semsstraat stond nabij de hierna genoemde Molenstraat. Door hevige storm in 1913 verloor het echter enige wieken en vloog de molen in brand. Na het overlijden van J.P. Kuipers werd het bedrijf door zijn echtgenote en drie van hun zonen voortgezet onder de naam Fa. J.P. Kuipers en Zn. Wilt u reageren? Bel of mail Jaap Meijerin: 0599-613985 of meijeringjl@planet.nl