Grote sprongen met een klein budget

STADSKANAAL - Op verzoek van de redacteur van de Kanaalstreek blikt Johan Hamster terug op 2018 en kijkt hij vooruit naar 2019.

Hamster is wethouder van onder meer onderwijs, financiën en jeugd. Ook is hij eerste loco-burgemeester.

Neil Armstrong sprak, komend jaar 50 jaren geleden, legendarische woorden bij zijn eerste stap op de maan: “Een kleine stap voor een mens, maar een reusachtige sprong (voorwaarts) voor de mensheid.”

Een aantal maanden daarvoor werden ook de eerste stappen in de gemeente Stadskanaal gezet. Ze ontstond op 1 januari 1969 uit de oude gemeente Onstwedde en een deel van de gemeente Wildervank. Daar zullen we de nodige aandacht aan geven het komende jaar.

Als ik dan die grote sprong van 50 jaren in de tijd maak zie ik een krachtige gemeente met veel voorzieningen, waar het nog steeds heel mooi wonen is, met heel veel talentvolle mensen. Maar ook een gemeente waar mensen, maatschappelijke organisaties én de gemeente soms moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen en waar er de nodige zorgen zijn over bijvoorbeeld zorg en diezelfde voorzieningen.

2018 ligt bijna achter ons. Er is veel moois gerealiseerd: een prachtig nieuw onderwijsgebouw in de Hagen, de eerste stappen in de centrumontwikkeling Stadskanaal, een taalhuis, de eerste hectares werkende zonneweiden en grote sprongen in de dorpsvernieuwing van Musselkanaal. We hebben prachtige voorbeelden van verbeteringen in de jeugdzorg, zoals jeugd-en-gezins-ondersteuners bij de huisartsen en ondersteuning voor kinderen en ouders die in (v)echtscheidingssituaties belanden. Een hele bijzondere ontwikkeling vind ik ook dat in anderhalf jaar tijd we van 1050 bijstandsuitkeringen teruggegaan zijn naar net boven de 900.

In bijna al die zaken zien we dat onderwijs, ondernemers, maatschappelijke organisaties, zorginstellingen en (buiten)gewone inwoners de handen ineenslaan. Samen met elkaar en waar nodig met de gemeente, realiseren we zo de mooiste zaken voor onze samenleving.

In 2018 gebeurden ook minder mooie dingen. Het sluiten van afdelingen van het Refaja doet ons allen pijn. Uiteraard voor de 'Refajanen', maar ook voor onze zwangeren en onze kinderen is het belabberd. Het is dan wel weer heel bijzonder, en typisch Knoals, dat naast de gemeente ook een groep van betrokken en slimme inwoners en ondernemers opstaat om na te denken over en mee te bouwen aan bereikbare zorg voor ons allemaal.

In 2018 waren er ook gemeenteraadsverkiezingen, die resulteerden in een nieuwe gemeenteraad, een nieuwe coalitie en een nieuw college. Dat gebeurde in een tijd dat onze sterke burgemeester Baukje Galama aangaf niet verder te kunnen. Dat was niet gemakkelijk. Allereerst voor haar persoonlijk, maar ook voor de gemeente en de organisatie waarvoor zij bakken met werk verzette. In september trad onze nieuwe (waarnemend) burgemeester Froukje de Jonge aan. Al in haar eerste maanden laat ze zien dat ze een warme persoonlijkheid combineert met het stevig steken van de handen uit de mouwen. Een sterk staaltje is daarin bijvoorbeeld een verklaring van bedrijvenverenigingen en burgemeesters van Emmen tot Groningen die hun steun uitspreken voor de door ons ernstig gewenste en nodige spoorverbinding.

De nieuwe coalitie is ambitieus. Er zijn 37 ambities geformuleerd op gebieden van armoedebestrijding tot zorg, van taalhuizen tot een treinverbinding. Met veel van die zaken zijn we inmiddels begonnen en een aantal is zelfs al gerealiseerd.

Dat kan omdat we voor veel projecten geld hebben gespaard of goede keuzes gemaakt. En omdat we slim op zoek zijn gegaan naar subsidies en bijdragen van de provincie of andere partijen. Voor het wijkcentrum Cereswijk bijvoorbeeld, voor de gebiedsontwikkeling in Musselkanaal en voor het centrumplan in Stadskanaal.

Voor een aantal ambities hebben we het geld nog niet: denk daarbij aan nieuwe schoolgebouwen, een sporthal, investeringen in buitenzwembaden, wijkontwikkelingen en een stationsgebied. Allemaal zaken die we belangrijk vinden voor de leefbaarheid van onze wijken, dorpen en de gemeente als geheel. We willen dan ook niets liever dan al deze zaken gaan realiseren de komende jaren.

Er is echter een probleem. Als de huidige financiële verwachting uitkomt, dan hebben we grofweg gezegd geld voor één van al deze ambities. Want de rek is er uit. De afgelopen jaren en de komende jaren zullen we een groot bedrag uit onze reserves moeten halen om al onze 300 taken en diensten naar behoren te kunnen blijven uitvoeren. Want voor het uitvoeren van de taken rond werk, zorg en jeugdzorg - die gezamenlijk twee derde van onze begroting uitmaken tegenwoordig - komen we bij lange na niet uit met het geld dat we krijgen. Geld dat we (niet) krijgen vanuit Den Haag, waar meer dan 80 cent van elke euro vandaan komt die een gemeente uitgeeft.

Dat maakt dat het gemeentebestuur in 2019 moeilijke keuzes zal moeten maken over wat ze het belangrijkst vindt. Bouwen we eerst een onderwijsvoorziening of toch een sporthal? En mogen voor dit soort investeringen de lokale belastingen verhoogd worden? De opdracht voor het gemeentebestuur het komende jaar is om de juiste stappen te zetten. Stappen met opnieuw een impact van misschien wel 50 jaar. Kleine stappen voor een gemeente om samen met alle maatschappelijke partners en inwoners onze lokale samenleving met reusachtige sprongen vooruit te helpen. Een moeilijke, maar mooie opdracht lijkt me!

Alle goeds en Gods zegen voor u en allen die u dierbaar zijn.