Hemd van het lijf met Jacco Pranger uit Nieuw-Buinen

NIEUW-BUINEN - Medewerker Rie Strikken van de leukste krant in de regio vraagt elke week een inwoner van de Kanaalstreek en Westerwolde het hemd van het lijf.

In aflevering 49 is het de beurt aan Jacco Pranger uit Nieuw-Buinen, schatbewaarder van de Veenkoloniën.

Wanneer ben je geboren?

“Op 18 april 1968. In Musselkanaal. Ik heb een jongere zus. Mijn vader werkte bij een transportonderneming. Moeder deed de huishouding bij een dokter, maar is daar na een paar jaar mee gestopt. Ik ging naar de christelijke school aan de Kerkstraat. Toen ik in de vierde klas zat zijn wij verhuisd naar Emmen. Ik heb een jaar op de LTS gezeten, maar dat was het niet zo voor mij. Toen ben ik overgestapt naar de Lagere land- en tuinbouwschool, daar heb ik een diploma van.

De middelbare land- en tuinbouwschool heb ik drie jaar gedaan.”

Bedachtzaam

Zoals te verwachten van een archivaris formuleert Jacco Pranger bedachtzaam en kalm aan de lange eettafel waarop lectuur van velerlei aard.

“In het examenjaar kon ik vakantiewerk doen bij de NPBI in Emmer-Compascuum. Dat was toen een hele grote werkgever. Er werd medische apparatuur en laboratorium accessoires gemaakt. Mijn vader werkte er op de afdeling 'Uitgaande goederen, ik bij 'Inkomende goederen'. In diezelfde tijd konden mijn ouders het huis van mijn overgrootvader in Musselkanaal kopen. Daar moest wel het een en ander aan gebeuren, daar waren we druk mee en ik had het naar de zin bij NPBI. Ik ben niet meer teruggegaan naar school, ben in Emmer-Compascuum blijven werken. In 1986 zijn wij weer verhuisd naar Musselkanaal.

Antoinette

Via onze kerk, de Baptistenkerk, had ik mijn vrouw Antoinette inmiddels leren kennen. In 1988 zijn wij getrouwd. We hebben bijna een jaar in Utrecht gewoond, omdat zij daar nog studeerde. Ik was net twintig, mijn vrouw was negentien. Wij waren heel jong, ja. Maar dat gaat al generaties lang zo. Onze dochter is ook op haar negentiende getrouwd. Van mijn vrouw haar kant hebben we een foto van vijf generaties vrouwen, met haar en onze dochter.

Maar goed, op mijn twintigste ben ik dus getrouwd. Wij gingen in Musselkanaal wonen in een huurhuis. Mijn vrouw werkte in Groningen en in 1990 hebben we een huis gekocht in Nieuw-Buinen. Onze dochters zijn geboren in 1992 en 1994. Mijn vrouw had een hele goede baan, op mijn werk rommelde het al een tijdje. Zo hebben we in 1993 besloten dat ik huisman zou worden. Via wat omzwervingen zijn we uiteindelijk in 1995 in dit mooie oude pand uit 1902 terecht gekomen.

Breed actief

Sindsdien ben ik maatschappelijk heel breed actief. Ik ben secretaris van de Uitvaartvereniging Nieuw-Buinen Buinerveen en omstreken. Bij Stout Uitvaartverzorging ben ik regelmatig drager. Ik ben al jarenlang koster, sinds 2010, na de grote verbouwing van de kerk, ben ik hoofdkoster van onze Baptistenkerk hier in Nieuw Buinen. Op christelijke basisschool De Klister heb ik een halve baan als conciërge. Verder ben ik mantelzorger voor een aantal mensen en doe via pgb huishoudelijk werk hier en daar.

Maar de meeste Kanaalstreek en Ter Apeler Courant lezers zullen mijn naam kennen van de historische rubriek.

Al vanaf begin negentiger jaren leverde ik wekelijks een bijdrage in de vorm van een oude foto van onze regio met een klein tekstje. Sinds 31 oktober 2007 is het de rubriek 'Vervlogen Tijden'. Bij een oude foto schrijven Jakob Been, Jaap Meijering en ik beurtelings een verhaal. De geschiedenis van onze regio, dat is mijn grote passie. Noem mij maar foto- en verhalenverzamelaar. Ik ben secretaris van de historische vereniging Nieuw-Buinen Buinerveen.

Passie voor de streekhistorie

Mijn oma in Musselkanaal had een koekjestrommel met oude ansichtkaarten. Ze vertelde prachtige verhalen van de mensen die daar op stonden. Als jongetje van een jaar of tien hing ik aan haar lippen. Ze heeft mij die foto’s gegeven. Daar is die passie voor de geschiedenis van onze streek uit voort gekomen. Mijn overgrootvader is 87 jaar geworden. Hij was postbode. Nou, die maakte vroeger natuurlijk ook van alles mee, kreeg op zijn route alle nieuwtjes te horen. Ik was gefascineerd door de verhalen.

Ik doe vrijwilligerswerk in woon- en zorgcentrum De Wanne. Die ouderen hebben zo veel te vertellen. Ik noteer alles, ben altijd bedacht op oud nieuws. Als de kinderen er geen belang bij hebben dan vertrouwen ze mij hun oude foto’s of ander materiaal toe. Wat dat betreft weten de mensen mij inmiddels wel te vinden.

Soms komt daar een verrassende wending in.

In 2002 hadden we een foto-expositie in Tweede Exloërmond. Een oudere man bood mij een foto-album aan. Hij zei dat hij ging verhuizen en dat het album zou worden weggegooid. Of ik er belang bij had. Nou, dat had ik wel. Jaren later reageerde een familie op een foto in 'Vervlogen Tijden'. Tijdens het daarop volgende gesprek kwam naar voren dat het album dat ik in mijn archief had waarschijnlijk van hun oom was. Ze vroegen of ze het mochten kopiëren en dan terug brengen. Ik zei: we doen het andersom. Ik hou de kopieën en u krijg het origineel terug. Ze behoren u toe. Dolgelukkig waren ze!

Inmiddels heb ik vier depots van verschillende verzamelingen. Het archief van foto Huizinga beheer ik. Dat beslaat duizenden negatieven. En het archief van architect Klaas Prummel.

Dat is indertijd bij het oud papier aan de straat gezet. Een buurman heeft er een deel uit gevist. Dat heb ik kunnen bemachtigen. Her en der waren ook nog tekeningen en andere dingen. Eva Dubbelboer heeft rijkelijk hieruit geput voor haar boek over Klaas Prummel, dat in 2011 verscheen. Toen het boek klaar was zijn de onderdelen gebundeld en worden nu bewaard in het provinciaal archief in Assen.

Australië

Ik ben altijd gespitst op informatie. Een paar jaar geleden zag ik dat een boerderij leeg geruimd werd. Ik vroeg of ik tussen de foto’s mocht kijken. Ik kreeg geen toestemming. Alles werd zo in containers gemieterd. Doodzonde. Gelukkig gebeurt het vaker dat ik wel toestemming krijg. Mensen komen ook uit zichzelf naar mij toe met foto’s of boeken en bijbehorende verhalen.

In 'Vervlogen Tijden' zette ik een jaar of tien geleden een oproep bij een foto of er mensen van werden herkend. Bleek dat een mevrouw uit Musselkanaal regelmatig een Kanaalstreek opstuurde naar een vriendin in Australië. Kreeg ik bericht van die Australische mevrouw, een dame van 99 jaar! Ze noemde feilloos twintig mensen op de foto met naam en toenaam. Ja, dat zijn de krenten in de pap.

Boeken

Omdat ik in bredere kring bekend raakte als verzamelaar werd ik in 2001 benaderd met het verzoek of ik een boek mee wilde schrijven over de geschiedenis van Nieuw-Buinen. Dat was het begin van een reeks historische boeken over verschillende regionale onderwerpen. Zo is er een jubileumboek over het dorp 150 jaar 1e Exloermond en bij gelegenheid van de sluiting van de school in Drouwenermond heb ik een boek uitgebracht.

Verder heb ik ook een jubileumboek gemaakt over 100 jaar christelijk onderwijs in Nieuw-Buinen in 2006. En in 2003 heb ik een boek uitgegeven ter ere van het 150 jarig bestaan van 2e Exloërmond.

In 2017 is een herdenkingsboek over de verschrikkelijke veenbrand van 1917 in Valthermond uitgebracht. Tot dat moment was het officiële dodental zestien. Tijdens mijn research stuitte ik op een artikel uit de vijftiger jaren waarin een man vertelde dat zijn kindje van drie weken oud één van de slachtoffers was. Maar de naam kwam mij helemaal niet bekend voor. Bleek dat dat kindje niet bekend was. In plaats van zestien had de veenbrand dus zeventien levens geëist! De firma Kalk was zo vriendelijk om de naam van het kind, Lukas Dijkstra, belangeloos nog toe te voegen op het herdenkingsmonument dat staat aan het Zuiderdiep 22.

Ik zorg altijd dat het een kwalitatief goed, mooi vorm gegeven boek wordt, ik werk al jaren samen met een gerenommeerde uitgever. Jan Addens en zijn zus Henny, van de Readshop in Stadskanaal, hebben mij gevraagd of ik een boek over de geschiedenis van Onstwedde wil schrijven. Dat wordt mijn tiende. Het had al klaar moeten zijn, maar het afgelopen jaar heb ik wat pech gehad.

Gekwelde blik

Met een gekwelde blik vervolgt Jacco Pranger:

“Mijn computer, inclusief back-up is bij een grote stroomstoring gecrasht, waardoor ik een kwart kwijt ben. Maar veel erger nog was de brand die november afgelopen jaar woedde in het museum van de Historische Vereniging Nieuw-Buinen Buinerveen. Met een groot aantal vrijwilligers en veel liefde voor de historie hadden we dit museum ingericht. Het was een enorme klap natuurlijk. Maar we zetten met mekaar de schouders er onder en beginnen weer opnieuw.

Nieuw magazine

Gelukkig is er ook goed nieuws. In maart ziet een nieuw magazine van de Historische Vereniging Nieuw-Buinen Buinerveen het licht. De gekwelde blik van Jacco Pranger verandert in een blij gezicht met pretoogjes als hij vertelt over de enthousiaste werkgroepleden en dat er van de overhandiging van het eerste exemplaar 'iets bijzonders' wordt gemaakt. Uw verslaggever vraagt wat de naam wordt van het blad. Jacco hult zich in zwijgen. Uw verslaggever kan hoog springen of laag springen, de pretoogjes blijven, Jacco Pranger klemt de kaken op elkaar. Er zit niets anders op dan in maart de Kanaalstreek en de Ter Apeler Courant goed in de gaten te houden!

Rie Strikken